به بهانه 33مین سالگرد درگذشت ملا مصطفی بارزانی
ملا مصطفی بارزانی سیاستمدار و مبارز کُرد در چهاردهم مارس 1903 در روستای بارزان در اتان دهوک به دنیا آمد. وی در تأسیس جمهوری مهاباد در دوران پهلوی نقش مهمی ایفاء کرد و از سال 1946 تا زمان فوت، رهبری حزب دمکرات کردستان عراق را بر عهده داشت.
مرحوم بارزانی در سال 1961 به عنوان رهبر پارت دمکرات قیامی فراگیر علیه حکومت وقت عراق آغاز کرد اما پس از چند سال مقاومت در سال 1975 این قیام در نتیجه موافقتنامه الجزایر میان ایران و عراق به همراه صدها هزار کُرد عراقی آواره ایران شد و نیروهایش سالها در ایران اقامت کردند. ملا مصطفی بارزانی در سال 1979 در آمریکا به علت سرطان در سن 76 سالگی وفات کرد.
روزشمار زندگی ملا مصطفی بارزانی
1903- در روستای بارزان متولد شد.
1906- در سن سه سالگی به همراه مادرش در زندان موصل حبس شد.
1917- از طرف برادر بزرگترش شیخ احمد بارزانی و به همراه شیخ عبدالرحمن شیرناخ برای کمک به قیام کُردها به ترکیه فرستاده می شود و با شیخ عبدالقادر نهری و شیخ سعید پیران دیدار می کند.
1919- به فرمان شیخ احمد و به همراه نیروی پیشمرگ به کمک قیام شیخ محمود حفید (ملک) می رود اما به علت درگیر شدن با عشایر طرفدار انگلیس دیرتر از موعد می رسد و قبل از ورود آنها انگلیسیها شیخ محمود را اسیر می کنند.
21-1920- به یاری ارامنه ترکیه می شتابد و انداریک پاشا فرمانده ارمنیها را آزاد و روانه سوریه می کند.
12/9/1931- در جنگ برقی بگ و در اولین خیزش بارزانیها با نیروی هشتاد نفری خود سپاه حکومت را شکست می دهد.
22/6/1933- با دستگیری شیخ احمد بارزانی توسط ترکیه و تسلیم وی به بغداد، مصطفی بارزانی با کمک کُردهای ترکیه به منطقه بارزان باز می گردد.
6/29/1932- حکومت بغداد را ناچار می کند شیخ احمد را آزاد کند.
6/1936- برای گفتگو به موصل می رود ولی در آنجا دستگیر و مسموم می شود، ولی به صورت معجزه آسا بعد از دو هفته بیهوشی از مرگ نجات می یابد.
12/1936- به همراه برادرش شیخ احمد و همه بارزانیها به شهرهای دیگر عراق و بغداد فرستاده می شوند.
12/7/1943- بعد از چند سال آوارگی و زندان به کمک حزب هیوا و کسانی چند از سلیمانیه به سوی منطقه اشنویه ایران راهی می شود.
28/7/1943- به ناحیه بارزان بازمی گردد و با گردآوری دو هزار پیشمرگ قیام 45- 1943 بارزانیها را آغاز می کند.
10/2/1943- آغاز "جنگ شاخه در".
10/12/1943- آغاز "جنگ خیروزوک".
11/6/1943- آغاز جنگ "گوره تو".
10/11/1943- جنگ "مزنه".
29/11/1943- آغاز گفتگو با دولت بغداد.
15/1/1944- بنیانگذاری مجمع آزادی.
25/8/1945- آغاز دوباره جنگ.
5/9/1945- آغاز جنگ "میدان موریک".
11/10/1945- عقب نشینی به طرف ایران.
29/4/1946- آغاز جنگ در منطقه سقز برای کمک به جمهوری مهاباد.
15/5/1946- "جنگ مامه شاه".
16/8/1946- تأسیس حزب دموکرات کردستان عراق.
7/3/1947- جنگ "نه لوس".
13/3/1947- آغاز جنگ در اشنویه و نقده بر علیه رژیم پهلوی.
24/3/1947- جنگ پیرانشهر بر علیه رژیم پهلوی.
18/6/1947- رفتن به خاک اتحاد جماهیر شوروی.
19/1/1948- در کنفرانس کُردها به رهبری انتخاب شد.
13/3/1949- در باکو دستگیر و به منطقه ارال انتقال می بایند.
3/1953- بعد از مرگ استالین و جانشینی خروشچف با وی دیدار می کند.
6/10/1958- بعد از 10 سال آوارگی به بغداد می رود.
1960- برای همیشه به منطقه بارزان بازمی گرد.
11/9/1961- قیام ایلول 1961 را آغاز می کند.
29/9/1971- از توطئه برنامه ریزی شده نجات می یابد.
1/1975- بعد از موافقتنامه الجزایر میان ایران و عراق به همراه صدها هزار کُرد عراقی آواره ایرانی می شود.
1/3/1979- در ایالات متحده آمریکا به علت سرطان وفات می یابد.
5/3/1979- بنابر وصیت خود در اشنویه کردستان ایران و نزدیک مرز کردستان عراق و کردستان ترکیه به خاک سپرده می شود.
6/10/1993- جسد ملا مصطفی بارزانی به همراه پسر وی ادریس بارزانی طی تشریفاتی خاص به اقلیم کردستان بازگردانده و در بارزان به خاک سپرده شد.
منبع: جامعه كردهاي مقيم مركز



